Karl Marks’ın en sevdiği söz, Lâtin şairi Terentius’un şu cümlesiydi:
“İnsanım! İnsancıl olan hiçbir şey bana yabancı kalamaz.”
Marks ve Engels’in bütün hayatlarını anlatmak ne mümkün… Biz bu iki büyük adamın ancak şu; “İnsanım”, diyen taraflarına kısaca işaret edeceğiz. Marks ve Engels’in hayatı, en az bir yüzyılın tarihidir. Ve bu yüzyıl, kasırgalı sosyal altüstlükler ve harikalar devridir. Koca bir devir, burada, üç beş sayfayla çiziştirilemez.
Marks ve Engels… “ve”si fazla: Mark-Engels!.. Onlar, daima “bir” adam oldular. Eğer, bir gün onların destanı yazılacak olursa, eminim ki söze şöyle başlanacaktır:
“Vaktiyle Marks-Engels adında bir insan vardı. Fakat o ne büyük, o ne çok insandı.”