Ölüm fikrinden hayata anlam çıkarma çabası

Kaveh Akbar’ın ilk romanı Şehit!, İran asıllı Amerikalı şair Cyrus Şems’in ölüm, şehitlik, bağımlılık, sanat ve aile geçmişi üzerine takıntılı arayışını anlatır. Cyrus annesini bebekken, İran Air 655 sefer sayılı uçağın ABD donanması tarafından 1988’de düşürülmesi sonucu kaybetmiştir; babasının ölümü ve kendi bağımlılık geçmişi de ölüm fikrini hayatının merkezine yerleştirir. Brooklyn’de ölümcül hastalığını bir sanat performansına dönüştüren Orkide adlı ressamı öğrendiğinde, şehitlik üzerine yazmayı düşündüğü kitabın ve kendi geçmişinin sorularını takip etmek için onunla görüşmeye karar verir.

Cyrus Şems’in şehitlik araştırması aile tarihine açılıyor

Cyrus alkol ve uyuşturucu bağımlılığından çıkmaya çalışan genç bir şairdir. Hayatındaki kayıplara anlam verebilmek için tarihteki şehitleri, ünlü ölümleri ve insanların ölümü anlamlı bir hikâyeye dönüştürme yollarını araştırır. Annesinin uçak faciasında ölümü, babasının Amerika’daki yalnız yaşamı ve İran-Irak Savaşı sırasında askerlerin yanında görev yapan dayısının hikâyesi onun aile geçmişine dair parçalı bir hafıza oluşturur.

Brooklyn’de Orkide adlı İranlı bir sanatçının terminal kanser hastalığını bir sanat performansının parçası hâline getirdiğini öğrendiğinde Cyrus onunla görüşmeye başlar. Bu karşılaşma, annesi ve kendi kimliği hakkında bildiklerini yeniden değerlendirmesine yol açar. Roman şiir, sanat, din, bağımlılık, göç ve ölüm fikrini kara mizahla yan yana getirir. Büyük aile sırrını açıklamadan, anlatının Cyrus’un iyi bir ölüm arzusundan yaşamın değerini yeniden düşünmeye doğru ilerlediği söylenebilir.

Şair Kaveh Akbar’ın ilk romanı

İran doğumlu Amerikalı şair Kaveh Akbar, Calling a Wolf a Wolf ve Pilgrim Bell şiir kitaplarının yazarıdır. Martyr! onun ilk romanıdır ve 2024 National Book Award kurgu finalisti olmuştur.

Kaveh Akbar’ın şiir kitapları

Calling a Wolf a Wolf ve Pilgrim Bell, Kaveh Akbar’ın bağımlılık, inanç, dil ve kimlik gibi temaları işlediği tanınmış şiir kitaplarıdır.

Cyrus Şems ve Orkide

Cyrus Şems bağımlılıktan çıkan İran asıllı Amerikalı bir şairdir. Orkide ise ölümcül hastalığını Brooklyn’de bir sanat performansının merkezine alan İranlı ressamdır; Cyrus’un onunla karşılaşması geçmişine dair araştırmasını değiştirir.

Şiirsel dili olan çağdaş kimlik romanları sevenlere

Şehit!, olay örgüsünden çok karakterin zihinsel ve duygusal arayışının ağırlık taşıdığı çağdaş edebî romanlardan hoşlanan okurlara hitap eder. Cyrus’un şehitlik araştırması, ölümün anlamı kadar göçmenlik, İran-Amerika ilişkileri, aile hafızası, bağımlılık ve sanatın acıyla kurduğu ilişkiyi de tartışmaya açar. Akbar’ın şair kimliği romanın dili ve çağrışım yapısında hissedilir; mizah ile yas sık sık aynı sahnede buluşur. Kimlik ve inanç konularını kesin cevaplarla değil çelişkili sorularla ele alan romanları sevenler için özellikle güçlüdür.

Romanın açtığı düşünce alanları

Okur ölümün anlamlandırılması, şehitlik fikrinin kültürel kullanımları, göçmen kimliği, bağımlılıktan iyileşme, aile hafızası, sanatın yasla ilişkisi ve kişinin kendi hayatına anlam verme ihtiyacı üzerine düşünebilir.

Hassas temalar ve Türkçe baskı

Roman bağımlılık, intihar düşünceleri, ölüm, kanser, savaş ve aile kaybı gibi ağır temalar içerir. Holden Kitap’ın Berkan M. Şimşek çevirili 2025 baskısının ISBN’i 9786255539007’dir.