Britanya’yı on iki yaşam üzerinden yeniden okumak

Bernardine Evaristo’nun Kız, Kadın, Öteki romanı, Britanya’da yaşayan ve çoğu Siyah kadın olan on iki karakterin hayatlarını kuşaklar, sınıflar, cinsel kimlikler ve meslekler boyunca birbirine bağlar. 2019 Booker Prize’ı kazanan eser, tek bir kahramanın çizgisel hikâyesi yerine birbirine değen yaşamları polifonik bir yapı içinde kurar. Amma, Yazz, Dominique, Carole, Bummi, LaTisha, Shirley, Winsome, Penelope, Morgan, Hattie ve Grace’in deneyimleri modern Britanya’nın göç, ırk, sınıf, feminizm ve aidiyet tartışmalarını kişisel hayatların içinden görünür kılar.

On iki karakter, bir ülkenin birbirine bağlı hikâyeleri

Roman bölümler hâlinde farklı karakterlere odaklanır ve her bölüm önceki anlatılardaki kişileri başka bir açıdan görmemizi sağlar. Tiyatrocu Amma’nın sanat ve siyasetle ilişkisi, kızı Yazz’ın kuşağının kimlik tartışmaları, Dominique’in güç ve bağımlılık içeren ilişkisi, öğretmen Shirley ile öğrencisi Carole’un sınıf atlama ve eğitim deneyimleri, Bummi’nin göçmenlik ve annelik hikâyesi, Morgan’ın cinsiyet kimliği arayışı ve Hattie’nin kuşaklar arası aile hafızası aynı toplumsal dokunun parçaları hâline gelir. Evaristo karakterleri yalnız temsil ettikleri kimliklerle sınırlamaz; çelişkileri, hataları, arzuları ve kuşak farklarını da öne çıkarır. Romanın anlatıları zaman içinde birbirine yaklaşırken okur Britanya’nın yakın tarihini merkezde olmayan sesler üzerinden izler. Final ayrıntılarını vermeden, kitabın kişisel hikâyeler arasındaki görünmez bağları giderek belirginleştirdiği söylenebilir.

Bernardine Evaristo ve Booker başarısı

Bernardine Evaristo Britanyalı romancı, şair, akademisyen ve oyun yazarıdır. Girl, Woman, Other ile 2019 Booker Prize’ı Margaret Atwood’un The Testaments romanıyla paylaşmış ve Booker kazanan ilk Siyah kadın olmuştur.

Evaristo’nun diğer kitapları

Mr Loverman, Blonde Roots, Lara ve Manifesto: On Never Giving Up, Bernardine Evaristo’nun diğer tanınmış eserleri arasındadır.

Romanın on iki ana sesi

Amma, Yazz, Dominique, Carole, Bummi, LaTisha, Shirley, Winsome, Penelope, Morgan, Hattie ve Grace romanın birbirine bağlanan on iki ana karakteridir.

Tek bir kimlik anlatısına sığmayan romanlar arayanlara

Kız, Kadın, Öteki, karakterleri yalnız ırk, cinsiyet veya sınıf başlıkları altında tanımlamak yerine bu kimliklerin birbirleriyle nasıl kesiştiğini görmek isteyen okurlar için güçlü bir romandır. Birbirinden çok farklı on iki yaşamın aynı toplumsal yapı içinde temas etmesi, okura hem kişisel hem tarihsel bir perspektif sunar. Kitabın biçimi de içeriği kadar önemlidir; geleneksel noktalama ve paragraf düzenini esneten ritmik anlatım, karakterlerin seslerini birbirinden ayırırken metne şiirsel bir akış kazandırır. Modern Britanya, göç, feminizm, kuşak çatışması ve aidiyet konularına ilgi duyan okurlar için zengin tartışma alanı açar.

Kimliklerin kesişimini okumak

Roman ırk, sınıf, cinsiyet, cinsel yönelim, yaş ve göç deneyiminin tek başına değil birbirleriyle kesişerek bireylerin yaşam olanaklarını nasıl şekillendirdiğini düşünmeye yardımcı olur.

Biçim ve içerik notu

Eser yetişkinlere yöneliktir; ırkçılık, cinsel şiddet, homofobi, aile çatışmaları ve travma gibi temalar içerir. Türkçe baskı Ebru Kılıç çevirisiyle Doğan Kitap tarafından 2020’de yayımlanmıştır.