Hamd; şeyleri yokluktan ve yokluğun yokluğundan var eden, onların varlığını kelimelerinin yönelişine dayandıran Allah’a mahsustur. Bu sayede onların yaratılmışlığını ve Hakk’ın kadimliğinden kaynaklanan özelliklerinin sırrını öğrendiğimiz gibi, Allah’ın bize bildirdiği kadimliğini de öğreniriz.

Münezzeh Allah; zuhur edip izhar ederek zâhir olmuştur, bâtın kalmamıştır. Fakat aynı zamanda bâtın olmuş ve bâtın kılmıştır. Kulun varlığı, öncesinde de sabit iken O’nun için el-Evvel yani “ilk” ismini sabit kılmıştır. Yok oluşun ve yoksunluğun takdir edilmesi ise daha önce de sabit iken, Hak için el-Âhir yani “son” ismini sabit kılmıştır.

Asır ve muasır, cahil ve haberdar olmasaydı; O’nun el-Evvel, el-Âhir, el-Bâtın ve ez-Zâhir isimlerinin anlamını kimse bilmeyecekti. Bu gibi isimler, en yüce anlamda Tanrı’nın güzel isimleri olsa bile, isimler arasında bir farklılaşma vardır. Söz konusu farklılaşma, menzillere yerleşmek için vesileler edindiklerinde belirginleşir...